
Калі ў чалавека пачынаецца кашаль, першая думка: "Я прастыў". У многіх выпадках так і ёсць: праз некалькі дзён хворы здаравее, і ніякіх сімптомаў. Аднак бывае, што кашаль не праходзіць ні праз тыдзень, ні праз 2, ні праз месяц, - а калі нарэшце знік, то неўзабаве з'яўляецца зноў. У такіх сітуацыях размова ідзе ўжо не пра прастуду: чалавек павінен абследавацца наконт іншых хвароб. Адна з частых паталогій, якія праяўляюцца працяглым кашлем, - бранхіяльная астма. Як зразумець, што ў вас астма, да якога лекара звярнуцца пры падазроне на яе і ў каго лячыць, - чытайце ў нашым артыкуле.
У хворых бранхіяльнай астмай бронхі звужаныя і больш адчувальныя, чым у здаровых людзей. Найбольш частыя сімптомы - кашаль і дыхавіца.
Як узнікае бранхіяльная астма
Галоўная патафізіялагічная характарыстыка БА - гэта запаленне ў сценках дыхальных шляхоў.
Прычыны запалення:
- Алергены.
- Інфекцыі.
- Іншыя раздражняльнікі.
У хворых павялічваецца выпрацоўка слізі ў дыхальных шляхах. Сценкі бронх ацякаюць, мышцы ў іх скарачаюцца. Усе гэтыя фактары абцяжарваюць праходжанне паветра праз бронхі.
Запаленне
Асноўны працэс у патафізіялогіі бранхіяльнай астмы - хранічнае запаленне бронх. Асноўнымі клеткамі, якія ўдзельнічаюць у запаленчым адказе, з'яўляюцца:
- Гладкія клеткі
- Эазінафілы
- Т-лімфацыты
- Макрафагі
Што такое абструкцыя і гіперрэактыўнасць бронх
З прычыны хранічнага запаленчага працэсу бронхі звужаюцца і становяцца больш адчувальнымі, калі на іх уздзейнічаюць раздражняльнікі. Гэтыя з'явы завецца абструкцыяй (звужэннем) і гіперрэактыўнасць (больш высокай успрымальнасцю да раздражняльнікаў, чым у здаровых людзей).
У выніку адбываюцца наступныя змены:
- Скарачэнне цягліц у сценках бронх
- Падвышаная сэкрэцыя слізі
- Гіперрэактыўнасць (падвышаная ўспрымальнасць) бронх
- Ремоделірованіе бронх
Гэты працэс уключае ў сябе:
- Патаўшчэнне цягліцавых валокнаў
- Патаўшчэнне слізістай абалонкі
- Атопія - схільнасць да алергіі
Развіццё БА залежыць ад спалучэння генетычных, імуналагічных і навакольных фактараў.
- Генетыка
- Імуналагічныя фактары
- Уздзеянне навакольнага асяроддзя
Незалежна ад наяўнасці генетычнай схільнасці, клопат аб здароўі дыхальных шляхоў і мінімізацыя ўздзеяння алергенаў і раздражняльнікаў маюць важнае значэнне для падтрымання здаровых лёгкіх і прадухілення развіцця астмы.
Кашаль
Кашаль - адзін з найбольш характэрных сімптомаў бранхіяльнай астмы. Носіць пастаянны або рэцыдывавальны характар, асабліва ноччу ці раніцай, можа быць адным з першых прыкмет захворвання.
Кашаль пры бранхіяльнай астме звычайна мае наступныя асаблівасці:
- Сухі і непрадуктыўны. Гэта азначае, што пры кашлі не вылучаецца макрота.
- Параксізмальны. Ён можа ўзнікаць раптоўна і быць приступообразным, асабліва ўначы ці рана раніцай.
- Звязаны з фактарамі навакольнага асяроддзя. Можа ўзмацняцца пры кантакце з алергенамі, халодным паветрам, дымам ці іншымі раздражняльнікамі.
Механізм кашлю пры бранхіяльнай астме звязаны з запаленнем дыхальных шляхоў і звужэннем бронх. Запаленне прыводзіць да павелічэння сакрэцыі слізі ў бранхіяльных трубках, што можа раздражняць слізістую абалонку і выклікаць кашаль. Звужэнне бронх, характэрнае для астмы, стварае дадатковы супраціў патоку паветра і ўзмацняе адчуванне дыхавіцы і кашаль.
Свісцячае дыханне
Свісцячае дыханне пры бранхіяльнай астме тлумачыцца звужэннем бронх, павелічэннем сакрэцыі слізі і бронхаспазмам.
Дыхавіца і начныя прыступы ўдушша
Дыхавіца (дыспноэ) - парушэнне рытму, частаты, глыбіні дыхання, якое суправаджаецца адчуваннем недахопу паветра, цяжкасці дыхання.
Механізм дыхавіцы пры бранхіяльнай астме звязаны са скарачэннем дыяметра прасвету бронх і супрацівам патоку паветра. Калі бронхі звужаюцца з-за запалення і скарачэння цягліц, паветра праходзіць з цяжкасцю, і гэта выклікае адчуванне недахопу паветра і дыхавіцу.
Абцяжаранае дыханне часта ўзмацняецца ноччу ці з раніцы, што можа перашкаджаць нармальнаму сну.
Па начах у хворага бранхіяльнай астмай могуць быць прыступы ўдушша: чалавек прачынаецца і адчувае, што задыхаецца. Удушша праходзіць самастойна або пры прыёме лекаў.
Фізічная нагрузка і бранхіяльная астма
У многіх пацыентаў з бранхіяльнай астмай сімптомы ўзмацняюцца пры фізічнай актыўнасці, і гэта з'ява называецца астмай фізічнага намаганні.
У адных пацыентаў сімптомы ўзнікаюць непасрэдна падчас фізічнай нагрузкі, у іншых - праз 10-15 хвілін пасля яе завяршэння. Праходзяць самастойна ці пры ўжыванні лекаў.
Алергены
Розныя алергены могуць уплываць на бранхіяльную астму. Найбольш распаўсюджанымі з'яўляюцца:
- Пылавыя алергены.
- Травы, дрэвы і кветкі, могуць выклікаць астматычныя сімптомы ў алергікаў, асабліва падчас сезону цвіцення.
- Хатнія алергены.
- Пёры, пух і скурныя лускі хатніх жывёл, могуць стаць правакатарамі астмы ў хатніх умовах.
- Харчовыя алергены.
- Часцей за ўсё - цытрусавыя (апельсіны, мандарыны), чырвоныя яблыкі.
УАЗ «Дзятлаўская ЦРБ» лекар агульнай практыкі Жых Н.І.